Endüktif ve Kapasitif

Genellikle büyük ve orta ölçekli firma ve işletmelerde, üretim alanlarının pek çoğunda çeşitli motor gibi manyetik sisteme sahip ve kendi alanında çalışan makinelerin bulunduğu tesislerde yaygın olarak reaktif güç tüketimi bulunur. Reaktif güç elektrikte meydana gelen manyetik alanı oluşturan güç demektir. Elektrikte işi yapan asıl güç aktif güçtür. Aktif gücün birimi Wat’tır ve sembolü P ile gösterilmektedir. Fakat elektrik faturasına baktığımızda faturada genellikle Aktif, Endüktif ve Kapasitif gibi 3 farklı bölüm görürüz. Endüktif ve kapasitifin ne demek olduğunu anlamamız ve öğrenmemiz için öncelikle reaktif gücü anlamamız gerekir. Sinüs dalgası şeklin hareket eden alternatif gerilimde akım ve gerilim dalgaları birbirleri ile aynı hizada yer alıyorsa, yani akımın yükseldiği anda gerilim de beraberinde yükseliyor, düştüğü anda gerilim de düşüyor, her ikisi de sıfırı birlikte aynı anda görüyorsa, bu durumda akım ve gerilim arasında her hangi bir açısal anlamda fark yoktur. Bu gösterir ki aktif güç (W), görünür güce (VA) eşittir. Fakat eğer bu şekilde bir birliktelik olmuyorsa yani akım gerilimi biraz geriden takip ediyor veya gerilimin biraz daha önünden gidiyorsa bu durumda reaktif güç (Var) bulunmaktadır. Eğer akım gerilimin önünde ilerliyorsa bu durumda endüktüf reaktif enerji, eğer akım gerilimin gerisinden geliyorsa bu durumda kapasitif reaktif enerjiden söz edilir. Pratik uygulamasına baktığımızda yukarıdaki durum (gerilim ve akımın aynı hizada olduğu) pek sık rastlanan bir durum değildir. Çünkü bu durum sadece omik yüklerin bir arada bulunduğu elektrik devrelerinde gözükmektedir. Endüktans ve kapasitenin olduğu motor gibi çok çeşitli elektrik elemanlarının bulunduğu devrelerde bu duruma rastlanmamaktadır. Önemli olan bu rektif gücün kıyasla aktif gücün belirli bir oranını aşmasına engel olmaktır.

Endüktif Ceza Nedir?

Elektrik devresinde genellikle hizmet ve üretim için kullanılan yüklerin hemen altında bobin etkisi olarak adlandırılan faz kaymasından dolayı reaktif güç oluşturma durumunda endüktif ceza dediğimiz durum ortaya çıkar.  Endüktif yükten dolayı otaya çıkan faz kayması sonucunda devredeki gerilim fazı akım fazının gerisinde kalır. Yükün aşırı bobin etkisi ile oluşturduğu faz kayması elektrik devresine sonradan dahil edilen kapasitörler ile kabul edilebilir alt seviyelere düşürülür.  Endüktif cezayı engellemek için yaygın olarak elektrik panolarında kullanılan kapasitörler yükün kapasite durumuna göre anahtarlanarak sisteme sonradan dahil edilir.  Elektrik faturalarında yer alan endüktif ceza ve reaktif ceza oluşmaması için en güncel teknolojiler ile projelendirilmiş kompanzasyon sistemleri kurmaktayız.

Kapasitif Ceza Nedir?

Elektrik devresinde yer alan hizmet ve üretim için kullanılan yüklerin kapasitif etkileri sonucunda genellikle devrede oluşturduğu faz kayması reaktif güç meydana getirir. Mevcut sistemdeki aşırı akım fazının gerilim fazının gerisinde kalması sonucu ortaya çıkan güç kaybı reaktif güç kapasitif ceza oluşturur. Devredeki aşırı yükün kapasitif yoğunluğu sonucu ortaya çıkan faz kayması kompanzasyon panolarında sisteme sonradan dahil edilen paralel bobinler ile birlikte düzeltilir. Sisteme sonradan dahil edilen bobinler anahtarlanarak devreye girer. Devredeki kapasitif fark reaktif güç kabul edilebilir oranlarda bu şekilde azaltılır.