Trafo Yağı

Günümüzde hayatımızda büyük ölçüde kolaylık ve elektrik sağlayan trafoların hareketli veya döner aparat ve kısımları olmadığından yapıları da basittir. Trafoların merkezinde genellikle saç plakalar, bobinlerinde bakır veya alüminyum sargı yapıları bulunur. Bu metal malzemelerin ısınması ve kuruması verimin düşmesine ve trafo yapısının bozulmasına sebep olur. Trafonun mevcut yapısının korunması ve veriminin düşmesini önlemek için, trafolar içerisinde yağ ile soğutma işlemi yaygın olarak kullanılmaktadır.

Trafo Yağı Nedir?

Trafo yağı genellikle trafo içinde meydana gelebilecek ısınmadan dolayı bozulacak yalıtım ve kuruyacak metal ve bakır tellerin önlenmesi için trafo sistemiz ve çekirdeği mutlaka yağlanmalı ve korunmalıdır. Yağ dolu trafolar; aşırı yüksek gerilim kapasitörlerde, yüksek gerilimin oluştuğu bir diğer anahtarlarında, devre kesicilerinde, floresan lamba sistem balastlarının bazı çeşitlerinde kullanılır. İzole korona (voltaja sahip izolasyon bölgesinin taranarak çıkan sonucu karşılaşılan korona etkisinin ve arklanmanın), kıvılcımı dizginlemek ve bir soğutucu olarak kullanılır. Trafo yağı büyük bir titizlik içerisinde özenle incelenmiş ve bilimsel olarak geliştirilmiş şartlarda üretilir.

Trafo Yağının Özellikleri Nelerdir?

  • Trafo yağı yüksek ışık altında temiz, pürüssüz, şeffaf, berrak görünümlü olmalıdır.
  • Rengi diğer yağlara nazaran daha açık sarı olmalıdır.
  • Trafo yağının 15 °C ‘deki yoğunluğu en fazla 0,895 kg/dm³ olmalıdır.
  • Aşırı düşük sıcaklıklarda katılaşma yaşamamalı ve ince sıvı özelliğini korumalıdır.
  • Yanma eşiğinin oldukça yüksek olması gerekir.
  • Isı iletimi çok daha yüksek, soğuması basit ve hızlı olmalıdır.
  • Akıcılığının ( Vizkozite ) daha başarılı olması gerekir.
  • Trafolarda soğutma işlemini sağlayacak bir yağın dolaşması için kinematik yani akışkan vizkozite düşük seviyede olmalıdır.
  • Oksidadif kırılma ve bozulmalara karşı dayanıklık eşiği fazla olmalıdır.
  • Yağın delinme gerilimi yüksek olmalıdır. Nitekim yağ trafoda kullanılmadan önce ve en azından her yıl 1 defa delinme ölçümleri yapılmalıdır. Aksi taktirde delinmelere ve çok büyük arızalara sebep olur.

Trafo Yağı Neden Önemlidir?

Trafoların bu denli önemli içlerinde kullanılan yağlarının da önemini artırmaktadır. Trafolarda kullanılan yağların en önemli iki temel işlevi vardır.  
  • Trafo içi izolasyonu sağlamak,
  • Trafonun aşırı ısınma sonrası soğutulmasına yardımcı olmaktır.
Trafo yağının, rutubete kıyasla yavaş olarak oluşan ve yağın havadan aldığı oksijen ile oksidasyona maruz kalması sonucunda, Trafo yağı içerisinde asit ve  yüksek miktarda tortu oluşur. Bu durum da trafonun soğumasında gecikmelere neden olarak trafoya zarar verir.