Yıldırımdan Korunma

Yıldırım yeryüzü ile bulutlar arasındaki artan yüksek düzeyde elektrik potansiyelini dengede tutan bir elektrik boşalmasıdır. Yaşanan yıldırım şimşek çakmasının yeryüzü ile temasa geçmesi olduğuna göre önce şimşeğin nasıl oluştuğunu ve meydana geldiğini anlamalıyız. Şimşek bulutların yüklenmesinden oluşur. Peki, bu durumda bulutlar neden yüklenir sorusuna cevap olarak, havanın iyi bir iletken olmaması cevabı verilebilir. Yıldırım ve etkileşimler kolaylıkla açıklanabilse de, bulutların nasıl yüklendiği konusunda bilim henüz  yeterli bilgi düzeyinde değildir. Tarih boyunca bu konu hakkında pek çok teori üretilmiştir. Bu teorilerden başlıcası Simpson ve Lomonosow'un teorisidir. Bu teoriye göre şimşekler için bulutlardaki yükler hava akımı yardımıyla oluşmaktadır. Sıcak ve soğuk havanın yer değiştirmesi sonucunda oluşan yüksek gerilimli hava akımı bulutlardaki su damlacıklarını harekete geçirir. Hareket halinde ilerleyen su damlacıkları birbirlerine sürtünerek elektrik yüklü hale geçerler. Bulutlardaki hava akımları su damlacıklarının şiddetle dağılmasına ve tekrar birleşmesine sebep olarak bildiğimiz yıldırım ve şimşekleri meydana getirirler.

Yıldırımdan Nasıl Korunulur?

Yıldırımın yaşayan ve hareket halindeki bir insanın üzerine düşme ihtimali çok azdır ancak imkansız değildir. Örneğine sıklıkla rastlanması nedenle yağışlı havalarda çok dikkatli olunmalıdır. Yapılan detaylı incelemeler sonucunda bir bölgeye yıldırım düşmeden hemen önce vızıltıya benzer bir ses duyulduğu, başlayan elektrik akımının deride karıncalanmalar yarattığı ve saçların dikleştiği tespit edilmiştir. Eğer böyle bir durum söz konusu ise büyük ihtimal yıldırım düşecektir ve bölgeden derhal uzaklaşılmalıdır.

Yıldırımdan Korunmak İçin Bazı Önlemler

Gündelik hayatımızda büyük facialara sebep olabilecek yıldırımdan korunmak için şu önlemler alınabilir:
  • Yıldırımdan korunmak için öncelikle evlerin ve binaların çatılarına yıldırımsavar adı verilen paratoner sistemleri takılmalı ve elektriği toprağa ileten aletler kullanılabilir.
  • Kişisel olarak alınabilecek önlem ise yağışlı havaya maruz kalınan durumlarda üstü kapalı bir alan bulup yağış kesilene kadar beklemektir.
  • Çocukluğumuzdan beri sıkça söylendiği gibi kesinlikle ağaçlardan, elektrik direklerinden, sivri yerve su birikintilerinden uzak durmanız gerekir.
  • Eğer üstü kapalı bir alan bulamıyorsanız yapılması gereken diğer insanlardan yeterince uzakta durarak yere çömelmeniz ve kafanızı olabildiğince başınızın önüne eğmeniz gerekir.
  • Eğer bir şemsiye, sivri veya iletken metal cisimler taşıyorsanız tehlikeyi de beraberinde taşıyorsunuzdur. Bu sebepten dolayı şemsiyeniz olsa bile eve yetişmeye çalışmak yerine şemsiyenizi mutlaka kapatarak üstü kapalı bir alan bulmanız en doğru tercihtir.
  • Yıldırım ve şimşek şiddetine karşı en güvenli yerler ise otomobiller ve binalardır. Özellikle otomobil araçları ıslak lastiklerden elektriği toprağa ileten özelliğe sahiptirler.

Yıldırımdan Korunmanın Bir Diğer Yolu Paratoner

Paratoner, havadaki elektrik yükünü toprağa başarıyla aktarmayı amaçlayan cihazdır. İki bulutun sürtüşmesi, çarpışması veya kendi aralarında aşırı miktarda elektron boşalması yapmaları sonucu oluşan şiddetli ışık gürültüsü ve patlamasına şimşek denir. Şimşeklerin genellikle yıldırıma dönüşebilmesi için bulutların yeryüzüne yakın bir şekilde paralel olarak durup, aşırı miktarda elektron alışverişi yapması gerekir. Dönüşüm olayıdan sonra elektronların izlediği yol şiddetli bir ateş topuna dönüşür ve hepimizin bildiği yıldırım oluşur. Yıldırımdan korunmak için binaların ve evlerin gök yüzüne yakın olan yerlerine, özellikle cami ve uçaklarda gördüğümüz paratoner adı verilen aletler konulur. Bu cihazlar kısaca toprağa bağlanmış birer demir çubuktur. Topraklama sayesinde demir iletkene gelen yıldırım etkisini yitirir ve toprağa iletilir.